Sakinleştirici Bitki Çayları

Eğer stres, kaygı ve uykusuzluktan şikayetçiyseniz terapi, ilaç tedavisi ve bazı meditasyon tekniklerini denemiş olabilirsiniz. Bu tip tedaviler sorununuz için bir çözüm olabilir ve bunlara ek olarak sakinleştirici bitki çaylarını deneyebilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken nokta eğer sinirlerinizi yatıştırmak için düzenli olarak ilaç kullanıyorsanız sakinleştirici bitki çayı içmeye başlamadan önce kullandığınız ilaçlarla olabilecek olası etkileşimleri hakkında doktorunuzdan bilgi almanız.

Papatya Çayı

Papatya yüzyıllardır anti bakteriyel ve kas spazmlarını hafifletici özellikleri ile pek çok kültürde tedavi amaçlı kullanılmakta. Ayrıca mantar enfeksiyonu gibi cilt hastalıklarının tedavisinde yaygın olarak tavsiye edilen şifalı bir bitki. Papatya çayı ülkemizde de sakinleştirici etkisi ile stresi azaltmak, uykuya geçişi kolaylaştırmak için kullanılıyor.

Papatya çayını çeşitli markalarda paketlenmiş poşet çay olarak bulabilirsiniz. Kendiniz hazırlamak isterseniz aktarlarda ya da marketlerde bulabileceğiniz kurutulmuş papatyadan 2 yemek kaşığı önceden kaynamış suya atarak 10 dakika kadar demlenmesini bekleyebilirsiniz. Tatlandırmak içinse bal kullanabilirsiniz. Çayı içtikten sonra sinirlerinizin gevşediğini ve rahatladığınızı hissedeceksiniz.

Kediotu Kökü Çayı

Sakinleştirici bitki çayları arasında en etkili olanlarından biri de kediotu çayıdır. Uykuyu teşvik eden, stresi ve kaygıyı azaltan bitki geleneksel olarak kullanılmaktadır. Alprazolam ve diazepram gibi bazı reçeteli anti-anksiyete ilaçlarıyla benzer etkiyi yaratarak beyinde gama amino butirik asit (GABA) miktarını arttırır. Kediotu çayı hazırlamak için bir demlik kaynar suya 1-2 çay kaşığı kuru kediotu kökü atın ve 10 dakika demleyin. Çay dışında bitkinin kapsüllerini ve yağını piyasada bulabilirsiniz. Kediotu kökü çayı 1-2 saat sonra etkisini göstermeye başlar ve sinirlerinizi yatıştırır.

Çarkıfelek Çayı

İngilizcesi “passionflower” olan çarkıfelek bitkisi ile hazırlanan çaylar iyi bir sakinleştirici, stres alıcı ve kaygı giderici olarak kullanılabilir. Etkileri kediotu kökü çayı kadar yoğun olmamakla birlikte orta dereceli stresi hafifletmek için idealdir. Çayı hazırlamak için 2 bardaklık kaynar su bulunan demliğe 2 çay kaşığı kuru çarkıfelek atıp 10-15 dakika demlenmesini beklemeniz yeterli olacaktır. Günde 2-3 bardak içebilirsiniz.

Melisa Çayı

Depresyon ve kaygı tedavisinde yardımcı olarak kullanılan melisa çayı günde 2-3 bardak tüketilebilir. Bir bardak melisa çayı hazırlamak için bir fincanlık kaynar suya 2 çay kaşığı kuru melisa atıp 15 dakika demleyin. Süzdükten sonra balla tatlandırarak içebilirsiniz. Eğer kurutulmuş melisa bulamadıysanız aktarlarda bulabileceğiniz melisa tentüründen günde 10-15 damla kullanabilirsiniz.

Sarı Kantaron Çayı

Avrupa başta olmak üzere pek çok kültürde kaygı ve stres azaltıcı olarak uzunca süredir kullanılan sarı kantaron günümüzde modern tıpta orta dereceli depresyon tedavisinde uzmanlar tarafından reçete edilmektedir. Bilimsel çalışmalar ile depresyon tedavisine etkisi kanıtlanmış bitki sakinleştirici özelliği ile Avrupa kıtasında en çok satılan şifalı bitkiler arasında yer almaktadır. Sarı kantaron çayını hazırlamak için bir bardak kaynamış suya 1-2 çay kaşığı kuru sarı kantaron atıp 10 dakika demlenmesini bekleyin.

Sakinleştirici Bitki Çaylarının Yan Etkileri

Başta da söylediğimiz gibi özellikle beyinde salınan kimyasalları ve sinir sistemini etkileyen bitki çaylarının bazı yan etkileri olabilir ve herhangi bir rahatsızlık nedeniyle düzenli olarak kullandığınız ilaçlarla etkileşime geçebilir. Bundan korunmak için içtiğiniz çayın dozajını iyi belirlemeli ve ilaçlarla birlikte kullanımının yaratacağı etkiler hakkında doktorunuza danışmalısınız.

Farklı yan etkiler görülebilir ancak bu çayların aşırı tüketiminde görülen ortak yan etkiler arasında ağız kuruluğu, baş dönmesi, kabızlık, baş dönmesi ve kusma bulunmaktadır. Bu tip bitkilerle tedavi yöntemleri gebelik ve emzirme döneminde bulunan kadınlara tavsiye edilmez. Ayrıca reflü, mide ülseri gibi mide rahatsızlığı bulunanların bitkisel ürünleri doktora danışmadan kullanmaması gerekir.

Uykusuzluğa İyi Gelen Bitki Çayları

Hafif ve orta dereceli uykusuzluk problemleri, kasları rahatlatan ve sinirleri sakinleştiren bitkisel çaylar ile hafifletilebilir. Bu çaylar aynı zamanda daha kaliteli ve derin bir uyku sağlayarak gün içinde enerjinizin yüksek kalmasını sağlayabilir.

Sakinleştirici etkisi bulunan papatya, sarı kantaron, kediotu, şerbetçiotu gibi bitkilerden elde edilen çayları içerken dikkat edilmesi gereken nokta aşırıya kaçmamak ve özellikle depresyon, uyku ilaçları ile birlikte kullanmadan önce doktora danışmaktır.

Eğer bu çayları gereğinden fazla içerseniz gece uykunuz bölünebilir. Uykuya geçişi kolaylaştıran bitki çaylarını yatağa girmeden 1 saat önce içebilirsiniz.

Çarkıfelek Çayı

Sakinleştirici, kasları rahatlatıcı ve ağrıyı hafifletici özelliği bulunan çarkıfelek (Passiflora enkarne), sedatif ve analjezik özellikleri nedeniyle Aztekler tarafından kullanılmıştır. Bitki içerisinde bulunan “harmin” bileşeni “mutluluk ve iyi hissetme hali” yaratarak uykuya dalmayı zorlaştıran zihin karışıklığını ve düşünceleri ortadan kaldırır. Çarkıfelek bitkisinden elde edilen özler 2. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusu tarafından “gerçeklik serumu” olarak kullanılmıştır. Aşırı tüketimi halsizliğe neden olabilir. Alkollü içecekler ve sinirleri yatıştıran (depresyon, kaygı ve uyku ilaçları gibi) ilaçlarla birlikte kullanılmamalıdır.

Kediotu Çayı

Kediotu çayı özellikle ağrı, adet sancısı, kaygı, sindirim sorunları, kramplar nedeniyle yaşanan uykusuzluk için kullanılabilir. Kas ağrılarını ve spazmlarını hafifletir, sindirim sistemini sakinleştirir ve kan basıncını düşürür. Bitki üzerine yapılan çalışmalar etkili bir uyku düzenleyici olduğu yönünde sonuçlara sahiptir. Uyku getiren ve sinirleri sakinleştiren diğer bitkilerde olduğu gibi kediotu çayı da merkezi sinir sistemini etkilediğinden her akşam kullanılmamalıdır. Bazı insanlarda heyecan duygusuna yol açarak uykuyu kaçırabilir.

Şerbetçiotu Çayı

Rahatlatıcı, uyku getiren ve antiseptik olan şerbetçiotu bitkisi gerginlik ve kaygı nedeniyle yaşanan uykusuzluk sorunu için kullanılabilir. Huzursuzluğu hafifletirken, hazımsızlığa iyi gelir ve baş ağrısını azaltır. Eşit miktarda papatya çayı ile karıştırılabilir. Depresyon hastalarına önerilmez ve hamilelik döneminde kullanılmaması gerekir.

Papatya Çayı

Uykusuzluk için ülkemizde en çok tüketilen çaylar arasında yer alan papatya çayı hazmı kolaylaştırır, kas spazmlarını hafifletir, ağrı kesici ve antiseptiktir. Hafif dereceli uyku sorunları için oldukça etkili olan papatya çayı eşit miktarda şerbetçiotu bitkisiyle karıştırılabilir.

Diğer Çaylar

Limon otu, oğul otu, kovanotu, acem otu olarak da bilinen melisa çayı sakinleştirici özelliği ile uykuya geçişi kolaylaştırır. Stres ve kaygıya bağlı uykusuzluk için yatmadan 1 saat önce tüketilebilir.

Antik Yunan zamanında orta dereceli depresyon tedavisinde kullanılan aslan kulağı bitkisinin sakinleştirici etkisi bulunmaktadır. Kan inceltici ilaç kullanıyorsanız aslan kulağı içmeden önce doktorunuza danışın. Bazen mide bulantısına yol açabilir.

Hafif ve orta dereceli depresyon tedavisinde kullanılan sarı kantaron çayı sakinleştiricidir ve kaygıyı azaltarak uyku kaçıran düşüncelerden kurtulmanıza yardımcı olabilir. İçinde bulunan “melatonin” adlı bileşen uyku kalitesini arttırır.

Önlemler

Bitkisel çayları tüketirken aynı ilaç kullanıyormuş gibi dikkatli olmak gerekir. Çünkü bitkiler, ilaçlar gibi vücutta bazı değişikliklere yol açmaktadır. Uykusuzluğa iyi gelen çaylar özelinde ise bu çayların merkezi sinir sistemini etkilediğini unutmamak gerekir. Bu çayları her akşam içmek ilerde daha ciddi uykusuzluk sorunlarına neden olabileceğinden kontrollü olarak içilmelidir. Gebelik ve emzirme döneminde bulunan kadınlarla düzenli olarak uyku, depresyon, tansiyon, şeker ve diğer rahatsızlıklar için ilaç kullananların doktora danışmadan bu çayları tüketmemesi gerekir.

Uykusuzluk İçin Diğer Öneriler

Yatağa girmeden 2-3 saat önce son yemeğinizi yiyin.

Kafeinli içeceklerden uzak durun. Yeşil çay gibi bazı çayların da kafein içerdiğini unutmayın.

Yatak odasında televizyon izlemeyin.

Her akşam aynı saatte yatağa girmeye çalışın ve sabahları aynı saatte kalkın.

Gün içinde uyumayın.

Uyarıcı ilaç kullananlar alternatifler için doktora danışmalıdır.

Yatak odasını karanlık ve serin tutun.

Gece saatlerinde çikolata gibi enerji veren atıştırmalıklar tüketmeyin.

Gündüz saatlerinde yapılan egzersizler gece uykuya geçişi kolaylaştırır.